المحقق السبزواري
769
روضة الانوار عباسى ( در اخلاق و شيوه كشور دارى ) ( فارسى )
صرف « 1 » نكند ؛ پس ، به درستى كه هرگاه تو اين را ايثار كردى و قيام به واجب امر نمودى ، استدعا كردهاى به آن زيادتى نعمت از جانب پروردگار ، و حسن ذكر در عملت ، و به آن حزر محبّت « 2 » مىكنى از رعيتت ، و اعانت مىكنى بر صلاح . پس ، جارى مىشود خيرات در بلدت ، و فاش مىگردد عمارت وآبادانى در ناحيهات ، [ 192 ب ] و ظاهر مىشود خصب و ترسالى « 3 » در مملكت ، و بسيار مىشود خراجت و متوفّر مىشود اموالت ، و قوى مىشود بر نگاه داشتن لشكر و خشنود ساختن عامّهء مردم به افاضهء عطا بر ايشان از جانب خودت ، و خواهى بود در اين حال محمود السياسهء مرضىّ العدل نزد دشمنانت ، و خواهى بود در همهء امورت صاحب عدّت و آلت و قوّت . پس ، رغبت كن در اين امر و تقديم مكن چيزى را بر اين كه با اين كار ، امر تو محمود مىشود ، ان شاء اللّه تعالى . و بگردان و مقرّر ساز در هر ناحيه از عملت امينى را كه اخبار عمّال « 4 » تو را به سوى تو اخبار كند ، و سيرت و اعمال ايشان را به تو بنويسد ، چنان كه گويا تو با هر عاملى و معاينة همگى افعال و اعمال او را مىبينى . و اگر اراده كنى كه يكى از عاملان خود را به امرى مأمور سازى ، فكر كن در عواقب آنچه اراده دارى . پس ، اگر اعتقاد كنى سلامت و عافيت در آن و اميد حسن دفاع و صنع در آن داشته باشى ، امضاى آن كن و الّا از آن توقّف كن ، و مراجعت و مشاورت كن در آن با اهل علم و بصيرت ؛ آنگاه ، عدّت آن كار بگير ، چه بسيار باشد كه آدمى نظر كند در امرى از امور و ميل به آن كند به حسب آرزويى ، و آن آرزو اغوا و اضلال آن كند ، و آن امر او را خوش آيد . پس ، اگر نظر در عواقب آن كار كند ، باعث هلاك او گردد و امر او منغّص و شكسته گردد . پس ، حزم و احتياط كار فرما در هرچه ارادهء آن كنى ، و مباشر آن شو بعد از عون و يارى خداى عز و جلّ و بسيار استخاره كن با خداى عز و جلّ در جميع امورت .
--> ( 1 ) . منصرف ساختن ، به تغيير عقيده واداشتن . ( 2 ) . در نسخهء اصل خوانا نيست و در مج به صورت « جرّ محبت » و در مر به شكل « خبر حجّت » آمده است . آنچه در متن ضبط گرديد با نوشتهء ابن اثير كه در جلد 5 ص 201 به صورت « احرزت به المحبّة » آورده برابرى مىكند . در تاريخ طبرى ، ج 5 ، ص 159 « احترزت النصيجة » درج شده است . ( 3 ) . « ترسالى » در برابر خشكسالى است . ( 4 ) . در اصل « اعمال » آمده بود كه برابر متن عربى اصلاح گرديد .